Home » Columns » Alleen maar blanke personages?

Alleen maar blanke personages?

foto van Harry Potter and the Cursed Child.

Ron, Hermione and Rose – Harry Potter and the Cursed Child. bron.

Als er niet wordt gespecificeerd hoe een personage er uit ziet in een boek, hoe zie jij dit personage dan?

Een paar weken geleden las ik een blogpost van een van de juryleden van de Harland Awards verhalenwedstrijd. Dit jurylid was niet echt blij en had veel commentaar op de kwaliteit van de verhalen die ingezonden waren. Daar wil ik verder niet op ingaan, maar een van zijn opmerkingen raakte de literatuurwetenschapper in mij:

“De overwegende indruk die me namelijk van deze wedstrijd bijblijft, is dat Nederlandstalige genreliteratuur gaat over blanke heteroseksuele gezinnetjes met nul tot twee kinderen. In de hele shortlist telde ik precies één niet-blank personage, dat bovendien maar een minimale bijrol speelde. Dit gebrek aan diversiteit vind ik bijzonder pijnlijk, en lijkt me een ander symptoom van de beperkte blik die veel inzenders op het genreveld hebben.” (Paul Evanby, 2017, (bron)

Nu heb ik de verhalen van de wedstrijd niet gelezen en toch ben ik ervan overtuigd dat deze opmerking niet klopt. Ga eens na, als je zelf schrijft of een verhaal leest, hoe vaak zie je staan ‘Bertje was een oude blanke man’ of iets dergelijks. Wordt er gespecificeerd dat een personage blank is? Meestal niet. In de shortlist die Evanby gelezen heeft is er dus één personage waarvan werd gespecificeerd dat deze niet blank was. Dat wil niet zeggen dat alle andere personages dat wel zijn. Zeker niet omdat het om verschillende verhalen gaat.

Als je een verhaal leest, vorm je een beeld in je hoofd. Je hebt een idee hoe de personages eruitziet. Zijn wij blanken dan zo bekrompen dat als we niets lezen over de huidskleur van een personage, we er van uit gaan dat deze blank is? Dat zegt niets over het personage in kwestie, er is immers niet gespecificeerd welke huidskleur hij of zij heeft. Het zegt wel iets over onze perceptie; wordt het niet gespecificeerd, dan is een personage blank. Zeggen dat er in de gehele shortlist maar één personage was dat niet blank was, klopt dus niet. Dan kun je beter zeggen dat in jouw perceptie van de verhalen er maar één niet blank personage was. Dan heb je het eerder over jouw ‘beperkte blik’ dan over de visie van de deelnemers.

Jullie zien dat ik hierboven een foto heb toegevoegd van een deel van de cast van Harry Potter and the cursed child. Dat is niet voor niks. Zoals je ziet is Hermione niet blank zoals ze in de films wel is. En daar wordt bijzonder veel kritiek op geleverd. Ga je echter naar de tekst van J.K. Rowling kijken, dan zie je dat dit perfect past. In Harry Potter and the sorcerer’s stone wordt Hermione voor het eerst geïntroduceerd in hoofdstuk zes, pagina 104 in mijn versie:

“She had a bossy sort of voice, lots of bushy brown hair, and rather large front teeth.” (Harry Potter and the sorcerer’s stone, 104)

Er wordt hier niets gezegd over haar huidskleur. Dat ze in de films blank is, wil niet zeggen dat ze dat altijd hoeft te zijn. Ik vind het juist erg leuk dat ze voor iets anders hebben gekozen in het toneelstuk. Hoe zit het met de andere personages?

Dumbledore:

“He was tall, thin, and very old, judging by the silver of his hair and beard, which were both long enough to tuck into his belt. He was wearing long robes, a purple cloak that swept the ground, and high-heeled, buckled boots. His blue eyes were light, bright, and sparkling behind half-moon spectacles and his nose was very long and crooked, as though it had been broken at least twice.” (Harry Potter and the sorcerer’s stone, chapter one, page 8)

Harry:

“Harry had always been small and skinny for his age. … Harry had a thin face, knobbly knees, black hair, and bright green eyes. He wore round glasses held together with a lot of Scotch tape …. The only thing Harry liked about his own appearance was a very thin scar on his forehead that was shaped like a bolt of lightning.” (Harry Potter and the sorcerer’s stone, chapter two, page 20)

Ron:

“He was tall, thin, and gangling, with freckles, big hands and feet, and a long nose.” (Harry Potter and the sorcerer’s stone, chapter six, page 93)

En zo kan ik nog wel even doorgaan. Nergens wordt gezegd dat deze personages blank zijn, dus de lezers kunnen dit zelf invullen. Zijn alle Harry Potter personages dan blank? Nee. (Al zijn het er in de films wel erg veel, maar daar gaat het nu niet over). Huidskleur wordt in dit geval bepaald door de lezer, niet door de tekst. En dat is bij een heleboel verhalen zo.

Advertenties

One thought on “Alleen maar blanke personages?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s